بررسی فقهی اصل حسن نیت در قراردادها از نظر مذاهب خمسه

نوع فایل
doc قابل ویرایش
حجم فایل
580 کیلوبایت
۵,۰۰۰ تومان

پایان نامه بررسی فقهی اصل حسن نیت در قراردادها از نظر مذاهب خمسه
نوع فایل: word
قابل ویرایش ۱۲۶ صفحه

چکیده:
حسن نیت به عنوان یک اصل در حقوق فرانسه در قراردادها و مسئولیت مدنی به کار می رود نفوذ این اصل بر اساس مبانی است که در حقوق اروپایی وجود دارد ودر نظام حقوقی ایران اصل حسن نیت کاملاً اصلی است که از حقوق فرانسه برگرفته می باشد باید گفت که اصل حسن نیت در حقوق ایران نیز کاربرد فراوانی یافته است و آن هم به دلیل نفوذی است که حقوق اروپایی مخصوصاً حقوق فرانسوی در نظام حقوقی ایران دارد. در نظام فقهی، معادل اصل حسن نیت، قاعده احسان می باشد که مبتی بر نیکی و خیرخواهی است و از این اصل می توان برداشت که هر عمل حقوقی و عبادی باید براساس احسان صورت بگیرد. همچنین باید گفت که در رابطه با اداره فضولی غیر در فقه و حقوق مسائل بسیاری در باب احسان مطرح شده است در این پایان نامه سعی شده است به ریشه های فقهی قاعده احسان و تطبیق آن با حسن نیت پرداخته شود.

مقدمه:
در حقوق ایران،و نیز در حقوق کلیه کشورهای متمدن،اصل لزوم قراردادها به‌عنوان اصلی مسلم پذیرفته شده است. به موجب این اصل،طرفین قرارداد ملزم‌ به ایفاء تعهدات ناشی از آن بوده و نمی‌توانند از اجرای مفاد قرارداد امتناع نمایند.
مع الوصف در حقوق اروپایی اصلی دیگر به نام«حسن نیت نیز بر اجرای‌ قراردادها حکومت می‌کند که قانون مدنی ما با الصّراحه از آن نامی به میان‌ نیاورده است.از جمله ماده ۱۱۳۴ قانون مدنی فرانسه مقرر می‌دارد که:«عقودی که‌ وفق مقررات منعقد شده باشند برای طرفین در حکم قانون است.این عقود جز با تراضی طرفین یا جهاتی که قانون اجازه می‌دهد،قابل انفساخ نیست.عقود باید با حسن نیت اجرا شوند».امروزه اصل حسن نیت در حقوق موضوعه این کشور اهمیتی‌ بسیار یافته و نه تنها بر اجرای قراردادها بلکه بر همه روابط قراردادی،از انعقاد تا انحلال آن،حکومت می‌کند.به عبارت دیگر،هرچند قانون مدنی فرانسه مشتمل بر قاعده‌یی خاص در زمینه حسن نیت در مرحله انعقاد قراردادها نیست ولی رویه‌ قضائی،با گسترش دامنهء حکومت بند ۳ ماده یاد شده به این مرحله،حسن نیت را معیار بررسی تمامیت رضایت متعاقدین ساخته و علاوه بر آن،اعمال این اصل را در نحوه‌ انحلال عقود نیز لازم دانسته است.با این وجود پراهمیت‌ترین مرحلهء دخالت حسن نیت در قرارداد،مرحله اجرای آن است.در این مرحله،حسن نیت،در موارد بسیار،اساس‌ ابتنای تعهدات تبعی و نیز مبنای مسئولیت یکی از طرفین قرارداد است.
گفته شد که قانون مدنی ایران از رعایت اصل حسن نیت در اجرای قراردادها صراحتا نام نبرده است.این سکوت موجب گشته است که تعدادی از حقوقدانان،در مباحث مربوط به اثر معاملات و اجرای عقود،از این اصل و آثار آن سخنی به میان‌ نیاورند. کسانی که به طرح مسأله پرداخته‌اند،هریک از حسن نیت مفهومی خاص‌ را اراده نموده،در خصوص حکومت یا عدم حکومت آن بر قراردادها و نوع آثار و نتایج‌ آن نظرهای متفاوتی ابراز داشته‌اند.به‌عنوان مثال،یکی از اساتید فاضل،با تعریف‌حسن نیت در مفهومی صرفا روانی و شخصی،اظهار نظر نموده‌اند که«در حقوق ما حسن نیت قبول نشده است» ،حال آنکه مؤلف دیگری با تعبیر حسن نیت به«مقصودی‌ که در حین عقد منظور طرفین بوده» ،حسن نیت را یکی از اصول حاکم بر قراردادها دانسته است.یکی حسن نیت را،نه عامل بنیانی ایجاد کننده تعهدات بلکه«اماره‌یی نسبی‌ در تشخیص تعهدات»دانسته‌ و مؤلف عالیقدری،هرچند دادرس را از استناد مستقیم به«اجرای با حسن نیت»قراردادها ممنوع دانسته اما اثر پنهان این قاعده را در اجرای عقود از مسلمات شمرده‌اند.

فهرست مطالب:
چکیده
بیان مسئله
اهمیت موضوع
هدفهای تحقیق
سوالات تحقیق
سوال اصلی تحقیق
سوالات تحقیق
فرضیه ها
روش تحقیق
ابزار گردآوری اطلاعات
روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
متغیرها
فصل اول:
کلیات، بیان مفاهیم
مبحث اول: مفهوم حسن نیت
گفتار اول: مفهوم اصطلاحی حسن نیت
گفتار دوم: مفهوم فقهی حسن نیت
مبحث دوم: اصول مرتبط با اصل حسن نیت
گفتار اول: اصل لزوم
بند اول: مبانی اصل لزوم
الف: مبانی فقهی
۱: کتاب
۲: سنت
۳: بناى عقلا
۴: اجماع ۲۷
ب: مبانی قانونی
گفتار دوم: اصل وفای به عهد
بند اول: وفای به عهد ریشه تعهدات
بند دوم: مبانی وفای به عهد در قرآن
بند سوم: آیه «تجاره عن تراض»
گفتار سوم: اصل صحت
بند اول: تعریف اصل صحت
بند دوم: مبانی اصل صحت
الف: مبانی فقهی
ب: مبانی قانونی
فصل دوم: احسان در فقه و حقوق
مبحث اول: جایگاه احسان
گفتار اول: تحلیل احسان در نظر برخی از فقهای اهل تسنن
گفتار دوم: مستندات احسان
مبحث دوم: نظرات حقوق دانان راجع به ماهیت احسان در اداره فضولی
گفتار اول: شرایط اداره
گفتار دوم: آثار اداره فضولی مال غیر
گفتار سوم: تعهدات مدیر فضولی
گفتار چهارم: تعهدات مالک
مبحث سوم: نظرات فقیهان در رابطه با احسان
مبحث چهارم: جایگاه احسان در حقوق
گفتار اول: قصد احسان یا اداره برای دیگری
گفتار دوم: اختلاف نفع شخصی و احسان
گفتار سوم: اثر اشتباه
گفتار چهارم: اثر اکراه
مبحث پنجم: احسان در حقوق تطبیقی
فصل سوم:
قاعده احسان در قراردادها
مبحث اول: قرارداد
گفتار دوم : قرارداد
مبحث دوم: احسان به عنوان یک قاعده
گفتار اول: قلمرو قاعـــده
گفتار دوم: مصادیق قاعده
بند اول: موارد دفع ضرر
بند دوم: مورد جلب منفعت
بند چهارم: اقدامهـــای انسان دوستانه ی عمومی
مبحث سوم: نقش حسن نیت در احسان
گفتار اول: خیرخواهی رکن معنوی احسان
گفتار دوم: حسن نیت رمز تاثیر احسان
مبحث چهارم: تاثیر حسن نیت در قراردادها
نتیجه گیری
منابع و ماخذ
منابع فارسی
منابع عربی
منابع لاتین
سایت

منابع و مأخذ:
منابع فارسی
۱. احمدی ، حمید بهرامی، قواعد فقه ، ناشر دانشگاه امام صادق، چاپ دوم تابستان ۸۹،
۲. امامی، اسدالله، نقش اراده در قراردادها، مجله فصل نامه حق، دفتر چهارم، دی ماه ۱۳۶۴.
۳. امامی، سید حسن، حقوق مدنی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۳۵، ج ۲.
۴. امامی، سید حسن ، حقوق مدنی، جلد اول،چاپ پنجم،کتابفروشی اسلامیه،۱۳۵۳.
۵. باقری؛ احمد، سقوط تعهدات، تهران، نشر آن، سال ۱۳۸۲، چاپ اول.
۶. بیانکا» و «بونل» و همکاران، تفسیری بر حقوق بیع بین‌المللی، ترجمه مهراب داراب‌پور، چاپ اوّل، تهران، کتابخانه گنج دانش، ۱۳۷۴، ج۱
۷. پرویز صانعی، حقوق و اجتماع، چاپ اوّل، تهران، چاپخانه دانشگاه، ۱۳۴۷ ؛
۸. جعفری لنگرودی، ترمینولوژی حقوق، ص۲۱۵; همو، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، چاپ اوّل، تهران، کتابخانه گنج دانش، ۱۳۷۸
۹. جعفری لنگرودی، محمد جعفر، الفارق، انتشارات گنج دانش، ج ۱، چاپ دوم، ۱۳۸۸.
۱۰. جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، انتشارات گنج دانش، چاپ پانزدهم، تهران، ۱۳۸۴.
۱۱. جعفری لنگرودی، محمد جعفر، حقوق تعهدات،جلد اول،دانشگاه تهران،۱۳۶۹،
۱۲. جعفری لنگرودی، محمد جعفر؛ دایره المعارف حقوق مدنی و تجارت ، جلد ۱، ۱۳۳۷.
۱۳. حاجی پور، مرتضی، حسن نیت در قراردادها، رساله دکتری، دانشگاه تهران، ۱۳۸۸،.
۱۴. حائری شاه باغ، سید علی، شرح قانون مدنی،جلد اول،گنج دانش،۱۳۷۶
۱۵. در افشان، هادی، مقدمه صفایی ، سید حسین، تمیز بیع از سایر عقود، اتشارات میزان، ، چاپ اول ، ۱۳۸۴.
۱۶. دهخدا، علی‌اکبر ، لغت‌نامه، چاپ اوّل، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ۱۳۷۳ ج۶.
۱۷. دیلمی، احمد، حسن نیت در مسئولیت مدنی، انتشارات میزان، چاپ اول، ۱۳۸۹.
۱۸. شهبازی، محمدحسین، مبانی لزوم و جواز اعمال حقوقی، انتشارات دادآفرین، چاپ اول، ۱۳۸۵.
۱۹. شهیدی ، مهدی؛ حقوق مدنی-اصول قراردادها و تعهدات، انتشارات مجد، جلد ۲،چاپ سوم ، ۱۳۸۳.
۲۰. شهیدی، مهدی، اصول قراردادها و تعهدات، انتشارات مجد، جلد دوم، چاپ پنجم، ۱۳۸۸.
۲۱. شهیدی، مهدی، تشکیل قراردادها و تعهدات، نشر حقوقدان، ج ۱، چاپ اول، تهران، ۱۳۷۷.
۲۲. صاحبی، مهدی، تفسیر قراردادها در حقوق خصوصی، انتشارات ققنوس، چاپ اول، ۱۳۷۶.
۲۳. صادقی، محسن، نقد و بررسی: نقدی بر اسباب سقوط تعهدات در قانون مدنی ایران (با مطالعه تطبیقی)، مجله کانون، سال ۴۸، شماره ۵۶، ۱۳۸۴
۲۴. صالحی راد، محمد، حسن نیت در اجرای قراردادها و آثار آن، مجله حقوقی دادگستری، شماره ۲۶، ص۱۳۷۸.
۲۵. صانعی، پرویز، در آمدی بر حقوق اسلامی، دفتر همکاری حوزه و دانشگاه، چاپ اوّل، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۶۴، ج۱.
۲۶. صفائی، حسین، دوره مقدماتی حقوق مدنی،جلد دوم،تعهدات و قراردادها،نشریه مؤسسه عالی‌ حسابداری،تهران،۱۳۵۱.
۲۷. صفایی، سیدحسین، قواعد عمومی قراردادها، انتشارات میزان، چاپ چهارم، ۱۳۸۵.
۲۸. عامری، پرویز، «مبانی اداره مال غیر درحقوق اسلام»، مجله رهنمون، تهران، شماره اول ۱۳۸۱.
۲۹. عدل(منصور السلطنه)، مصطفی، حقوق مدنی، انتشارات طه، چاپ چهارم، ۱۳۸۸.
۳۰. فهیمی، عزیزاله، مبانی و قلمرو اصل صحت در معاملات، انتشارات دانشگاه قم، چاپ اول، ۱۳۸۸.
۳۱. قاسمی حامد، عباس، حقوق مدنی ، انتشارات دراک، چاپ اول، ۱۳۸۷.
۳۲. کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی، دوره عقود معین ،شرکت انتشار، چاپ هفتم، زمستان ۱۳۷۱،.
۳۳. کاتوزیان، ناصر، الزام های خارج ار قرارداد، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۷۴، چاپ دوم، ج۲.
۳۴. کاتوزیان، ناصر، حقوق مدنی،قواعد عمومی قراردادها،جلد سوم،آثار قرارداد در رابطه دو طرف‌ و نسبت به اشخاص ثالث،انتشارات بهنشر،چاپ اول،۱۳۶۸.
۳۵. کاتوزیان، ناصر، ضمان قهری و مسو ولیت مدنی، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ هفتم، ۱۳۸۳.
۳۶. کاتوزیان، ناصر، قواعد عمومی قراردادها، شرکت سهامی انتشار، ج ۱، چاپ سوم، تهران،.
۳۷. کاتوزیان، ناصر، وقایع حقوقی،تهران، شرکت سهامی انتشار، ۱۳۸۴، چاپ نهم،.
۳۸. گرجی ابوالقاسم، آیات الاحکام، انتشارات سمت، چاپ سوم، ۱۳۷۵،
۳۹. محقق داماد، سید مصطفی، بررسی فقهی حقوق خانواده، نکاح و انحلال آن، نشرعلوم اسلامی، چاپ دوم، ۱۳۶۷.
۴۰. محقق داماد، سید مصطفی، حقوق قراردادها در فقه امامیه، انتشارات سمت، ج ۱، چاپ اول، تهران، ۱۳۷۹.
۴۱. محقق داماد، سیدمصطفی، فقه پزشکی، انتشارات حقوقی، چاپ دوم، ۱۳۹۱.
۴۲. محقق ‌داماد، سیدمصطفی، قواعد فقه، تهران، نشرعلوم اسلامی، ۱۳۷۰ ش، بخش مدنی۱.
۴۳. محقق داماد؛سید مصطفی ،قواعد فقه بخش مدنی ۲، انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)،چاپ یازدهم۱۳۹۰.
۴۴. مدنی، سید جلال الدین؛ حقوق مدنی، انتشارات پایدار، جلد ۲، چاپ اول، ۱۳۸۳.
۴۵. معین، محمد، فرهنگ معین، چاپ اوّل، مدرسی دارالهجره، ۱۴۰۹ ق، ج۱،
۴۶. مؤسسه بین‌المللی یکنواخت کردن حقوق خصوصی، اصول قراردادهای تجاری بین‌المللی، ترجمه بهروز اخلاقی و فرهاد امام، چاپ اوّل، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش، ۱۳۷۹.
۴۷. موسوی الخمینی، روح الله، الرسائل، قم، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، ۱۴۱۰ ه.ق. صص ۳۲۰- ۳۳۷.
۴۸. موسوی بجنوردی، سید محمد، لزوم انجام تعهد، مجله متین، شماره ۹، زمستان ۱۳۷۹.
۴۹. موسوی بهبهانی، سید علی، اصل لزوم و صحت عقود در فقه و قانون مدنی، مجله دادرسی، شماره ۹، شهریور ۱۳۷۷.
۵۰. میرداداشی، سید مهدی، آسیب شناسی فقهی حقوقی قوانین، انتشارات جنگل، ج ۱، چاپ اول، ۱۳۸۸.

منابع عربی
۱. انصاری، مرتضی، فرائد الاصول، نشر مجمع الفکر الاسلامی، ۴ جلدی، چاپ اول، ۱۴۱۹ ه.ق.
۲. اصفهانی، محمدحسین، الاجاره، قم، موسسه النشر الاسلامی، ۱۴۰۹ ق؛
۳. ابوالقاسم خویی، مصباح الفقاهه، چاپ اوّل، قم، مکتبی الداوری، ۱۳۷۷، ج۱،
۴. بجنوردی، میرزاحسن، القواعد الفقهیه، قم، موسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، ۱۳۷۱ ش، ج۴.
۵. جعفر بن حسن حلّی (محقّق حلّی)، المعتبر فی شرح المختصر، قم، مؤسسه سیدالشهدا، ۱۳۶۶ ش، ج۱؛
۶. جعفر بن حسن حلّی (محقّق حلّی)، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، قم، انتشارات استقلال، ۱۴۰۹، ج۲،
۷. الجوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، دارالکتب العلمیه، ج ۲،چاپ اول، بیروت، ۱۴۲۰.
۸. حائری یزدی، عبدالکریم، دررالاصول، مطبعه البوذر جمهری، ۱۳۳۱، جلد ۱، صص ۲۳۷- ۲۴۷.
۹. حسن بن یوسف اسدی (علامه حلّی)، قواعد الاحکام فی معرفی الحلال و الحرام، ج۲،
۱۰. حسینی حائری، محمد کاظم، فقه العقود، مجمع الفکر الاسلامی، ج ۱، چاپ اول، قم ۱۴۲۱،
۱۱. حسینی شاهرودی، سیدعلی، محاضرات فی الفقه الجعفری،دارالکتاب اسلامی، ج۲، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹.
۱۲. حسینی مراغی، سیدمیر عبدالفتاح، العناوین الفقیهه، نشر موسسه نشر اسلامی، جلد ۲، چاپ اول، ۱۴۱۷،
۱۳. حسینی مراغی، میرعبدالفتاح، العناوین، قم، جامعه المدرسین، ۱۴۱۷ ق، ج۲
۱۴. حلی، نجم الدین، شرایع الاسلام ، انتشارات اسماعلیان، ج ۴، چاپ دوم، ۱۴۰۸.
۱۵. خمینی، سیدروح الله، الرسائل، نشر موسسه اسماعیلیان، چاپ اول، جلد اول، ۱۴۱۰ ه.ق.
۱۶. خوانساری، سید احمد، جامع المدارک، تهران، مکتبه الصدوق، ۱۳۹۴ ق، ج۵؛
۱۷. خوانساری ، جمال الدین محمد ، شرح غرر الحکم و در الکلم ، دارلکتب اسلامیه، دمشق، ۱۴۰۴.
۱۸. خویی، سیدابوالقاسم، مصباح الفقاهه، ۷ جلدی، وجدانی، مطبعه غدیری، ۱۳۷۱، جلد سوم، ص ۳۳۰ به بعد.
۱۹. اسماعیلیان، ج۴،
۲۰. روح‌الله موسوی خمینی (امام خمینی)، المکاسب المحرمه، ج۱، ص۳ به بعد؛ همو، البیع، چاپ چهارم، مؤسسه
۲۱. سبحانی، جعفر، تهذیب الاصول، موسس نشر آثار امام خمینی (ره)، مطبعه موسسه المروج، جلد ۳، ۱۳۸۱، ص ۶۶ به بعد.
۲۲. شهید ثانی، الروضه البهیه (شرح لمعه)، انتشارات مجد، ج ۲، چاپ سوم، ۱۳۸۵.
۲۳. فرحی، سیدعلی، تحقیق در قواعد فقهی اسلامی، انتشارات دانشگاه امام صادق، چاپ اول، ۱۳۹۰.
۲۴. فاضل لنکرانی، محمد، القواعد الفقهیه، قم، مکتبه مهر، ۱۴۱۶ ق، ج۱
۲۵. کاظمی خراسانی، محمدعلی، فوائد الاصول، ۴ جلدی، موسسه نشر اسلامی، ج ۴.
۲۶. محمد بن ادریس حلّی، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، چاپ دوم، قم، جامعه مدرسین، ۱۴۱۰، ج۱؛
۲۷. محمد بن محمد بن نعمان بغدادی (شیخ مفید)، تذکری فی اصول الفقه، چاپ دوم، بیروت، دارالمفید، ۱۴۱۴؛
۲۸. مفید، روح الله، شرح السیر الکبیر، انتشارات حوزه علمیه قم، چاپ اول، ۱۳۷۵.
۲۹. مرتضی انصاری، المکاسب، چاپ اوّل، قم، مجمع الفکر الاسلامی، ۱۴۱۵، ج۱،
۳۰. موسوی بجنوردی، سیدمیرزا حسن، القواعد الفقهیه، تحقیق: محمد المهریزی و محمد حسین الدرایتی، ۷ جلدی، مکتبه الصدر، ۱۴۱۹ ه.ق، جلد اول، چاپ اول.
۳۱. نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، دارالحیاء تراث، ج ۱۵، چاپ بیروت، ۱۴۰.
۳۲. نراقی، محمدمهدی، مشارق الاحکام، تحقیق: سید حسن وحدتی شبیری، قم، موتمر المولی مهدی النراقی،۱۳۸۸.
۳۳. نراقی، احمدبن محمدمهدی، عوائد الایام، یک جلدی، قم، دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم، ۱۳۷۵

   راهنمای خرید:
  • لینک دانلود فایل بلافاصله بعد از پرداخت وجه به نمایش در خواهد آمد.
  • همچنین لینک دانلود به ایمیل شما ارسال خواهد شد به همین دلیل ایمیل خود را به دقت وارد نمایید.
  • ممکن است ایمیل ارسالی به پوشه اسپم یا Bulk ایمیل شما ارسال شده باشد.
  • در صورتی که به هر دلیلی موفق به دانلود فایل مورد نظر نشدید با ما تماس بگیرید.
#
#
#